Eğitimde Görme Engelliler Derneği (EGED), kurulduğu günden bu yana üye ve takipçilerinin geri bildirimlerinden beslenmeyi önemseyen bir yapıya sahiptir. Bu ankette amacımız, üye ve takipçilerimizin gözünden güçlü ve geliştirilmesi gereken yanlarımızı kapsamlı anket maddeleri ile toplamak, analiz etmek ve çalışmalarımızı bu geri bildirimlere göre sürdürmektir. EGED için kurulduğu günden beri üye ve takipçilerle birlikte tartışmak, fikir üretmek, birlikte karar almak ve çalışmak temel prensiptir.
Ankette katılımcıların yaş, cinsiyet, engel durumu, EGED'e üye olup olmama, EGED'e üye ise ne zamandan beri üye olduğu bilgileri toplanmış; ardından EGED'e üye olmayanlara üye olmamaya dair gerekçelerin bulunduğu, birden fazla seçim yapabilecekleri ifadeler sunulmuştur. Anketi dolduran katılımcılara EGED için 1'den 5'e kadar derecelendirilmiş maddeler ile EGED'e dair duygu ve düşünceleri sorulmuş; daha sonra yine birden fazla işaretleme yapılabilecek seçenekler ile EGED'in çalışmalarını nereden takip edildiğine dair veriler araştırılmıştır.
Anketten yansıyan çıktıların bazılarını şu şekilde özetleyebiliriz:
Katılımcıların %61,16'sı 26-49 yaş aralığındadır. Bu oran, gençlerin EGED'e geri bildirim veriyor olmasını ifade etmekle birlikte 18-25 yaş aralığındaki kişilerin %15,70'de kalması, üniversite öğrencisi kitleye ulaşmak için orta ve uzun vadede yeni tedbirler geliştirilmesi gerektiği anlamına gelmektedir.
Katılımcıların %53,72'si kadın, %45,45'i erkektir. Eğitime katılım, istihdama katılım vb. konularda engelliliğe dair yapılan araştırmalar göz önünde bulundurulduğunda ve engellilik ile toplumsal cinsiyet temelinde değerlendirildiğinde kadınların ankete katılımının erkeklere oranla daha fazla olması, EGED içerisinde kadınların birçok alanda eşit söz hakkı olduğunu ortaya koymaktadır. Anket katılımcılarının %84,30'u görme engelli, %6,61'i görme engelliliğin yanı sıra bir engele sahip, %1,65'i farklı bir engele sahip, %7,44'ü ise herhangi bir engeli olmayan kişilerdir. Bu, EGED üye ve takipçilerinin, öznel yaşam deneyimi olan olguya ilişkin savunuculuk yürütmek anlamına gelen öz savunuculuk bağlamında güçlü olduğunu göstermektedir. Diğer yandan engelli olmayan katılımcı sayısının durumu; engelli olmayanların engelli savunuculuğu alanında aktif olma veya geri bildirim paylaşma bağlamında daha fazla yer alması konusunu öne çıkarmaktadır.
Anket katılımcılarının %73,55'i EGED'e üye olmayan, %0,83'ü bir yıldan az üye olan, %5,79'u bir ile üç yıl arası üye olan kişilerdir. Ankete en çok ilgi gösteren kesimin EGED'e üye olmayan veya son üç yılda üye olan kişilerden meydana gelmesi EGED'in insan kaynağı açısından dinamik bir yapıda olduğunu göstermektedir. Ancak EGED’e üye olan kişilerin ankete katılımının üye olmayanlara oranla sınırlı kalması, üye motivasyonu üzerine çalışılması ve üyeleri daha aktif kılacak çalışmaların arttırılması gerekliliğini ortaya koymaktadır.
"EGED'e üye olmama gerekçeniz" maddesinde üye olmama sebeplerini yordamak amacıyla yer alan "hak temellilik, ayrımcılığa karşı çıkma, mücadele yöntemleri, sorunlara dönük bulunan çözüm önerileri, gençlerin katılımını destekleme, diğer sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği ve teknolojik gelişmelerden yararlanma" gibi maddelerin hiç işaretlenmemesi ya da 1 veya birkaç kişi tarafından işaretlenmesi dikkate değerdir. EGED'e üye olmayanların, buna EGED'in ilke ve değerlerini gerekçe göstermeyişi anlamlı görülmektedir. Üye olmamak için özel bir sebebi olmadığını belirten katılımcıların oranı %72,4'tür. Ayrıca katılımcıların %31,03'ünün “EGED'i yeterince tanımıyorum” şeklinde cevap vermesi EGED'e dair tanıtıcı materyallerin paylaşılması ve yaygınlaştırılmasına da ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.
Katılımcıların %73,55'i EGED'in çalışmalarını EGED'e ait internet sitesinden takip ettiğini belirtmiştir. Birden fazla seçeneğin işaretlenebildiği bu maddede EGED'in YouTube kanalı üzerinden takip edenlerin oranı %70,25, Instagram hesabı üzerinden takip edenlerin oranı %65,29, EGED'in yayımladığı faaliyet bültenlerinden takip edenlerin oranı %56,20 gelmiştir. EGED'in farklı platformlar aracılığıyla üye ve takipçilerine ulaşabildiği ve yeni kurulan paylaşım araçlarını etkin kullanabildiği düşünülmektedir. 5'li derecelendirme ile oluşturulan bölümün değerlendirmelerine baktığımızda, online etkinliklerde erişilebilirlik konusunda 4,76 gibi yüksek bir puan alınması dikkat çekicidir. Hedef kitleyi bilgilendirici dokümanlar hazırlama (4,68), sorunların tespiti ve çözümü için rapor hazırlama (4,66), teknolojiyi aktif kullanma (4,65) ve hedef kitleyi bilgilendirme (4,63) maddeleri de yüksek puanlar almıştır.
EGED'in çalışmalarını hak temelli bakış açısıyla gerçekleştirdiğine dair maddenin ortalaması 4,38'dir. Bu sonuç EGED'in temel hareket noktası olan hak temelli bakışı, doğru kullanıp ifade ettiği anlamına gelmektedir. Hak temellilik vurgusu, EGED'in güçlü yanlarının belirtildiği açık uçlu bölümde de sıkça geçmektedir.
EGED'in yerelde aktif çalıştığının ifade edildiği madde ortalaması 3,02'dir. Bu oran, EGED'in yerel faaliyet ve savunuculuğu üzerine odaklanması, yerele dair stratejiler geliştirmesi gerektiğini göstermektedir. Benzer şekilde, özel kuruluşlarla iletişim (3,06) ve yargı yolunu kullanma (3,29) maddelerinin aldığı puanlar, bu alanlarda da gelişim ihtiyacına işaret etmektedir.
Gençlerin dernek çalışmalarına aktif katılımını sağladığını ifade eden maddenin ortalaması 3,46, gençlerin inisiyatif alması konusundaki madde ortalaması ise 3,48'dir. EGED'in yeni üyelerin mevcut çalışmalara dahil olmasını önemsediğini ölçen maddenin ortalaması 3,57 gelmiştir. Bu veriler, genç katılımını arttırıcı ve üyelerin aktif katılımını destekleyici yeni stratejilerin geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir.
EGED'in sorunların tespiti ve çözümü için kamu kurumlarıyla iletişimini değerlendiren maddelerin ortalaması 4,14 ile 4,42 arasında değişmektedir. Bu durum, EGED'in karar alıcılarla iş birliği konusunda başarılı bir çizgi izlediğini göstermektedir. EGED'in güçlü yanlarına bakıldığında; hak temelli yaklaşım, farkındalık çalışmaları, görmeyenlerin eğitim ve hak mücadelesindeki rolü, erişilebilirlik çözümleri, katılımcıların süreçlere dahil edilmesi ve şeffaf ve disiplinli yönetim anlayışı öne çıkmaktadır. Özellikle teknoloji kullanımı (4,65) ve online erişilebilirlik (4,76) konularındaki başarı dikkat çekicidir.
Geliştirilmesi gereken yönlerin başında yerel faaliyetlerin arttırılması gelmektedir. Bu alanda 3,02 gibi bir puan alınması, EGED'in bu konuyu öncelikli olarak ele alması gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca daha sade ve anlaşılır iletişim dili kullanılması, proje önerilerinin dikkate alınması, kaynak geliştirme ve sürdürülebilirlik, üyelerin motivasyonu ve sorumluluk bilinci ile daha fazla kişiye ulaşma ihtiyacı diğer gelişim alanları olarak belirlenmiştir.
Özellikle gençlerin dernek çalışmalarına katılımı (3,46) ve inisiyatif alması (3,48) konularındaki puanlar, bu alanda özel stratejiler geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir. EGED'in üye olmayan takipçi oranının yüksekliği (%73,55), üyelik politikalarının gözden geçirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.
İletişim kanallarının kullanımında web sitesi (%73,55), YouTube (%70,25) ve Instagram (%65,29) gibi dijital platformlarda başarılı bir tablo çizilirken basın ve yayın kuruluşlarındaki görünürlüğün (%15,70) istenen düzeyde olmadığı görülmektedir. Görünürlüğün arttırılması için basın ve yayın kuruluşlarıyla daha fazla iş birliğine ihtiyaç duyulmaktadır.
Ankette yer alan sorulara verilen yanıtların genel puan ortalaması 4,08 gelmiştir. Bu da oldukça memnun edici görülmektedir. Ancak özellikle yerel düzeyde aktiflik, genç katılımı ve özel sektör iş birlikleri gibi alanlarda gelişim ihtiyacı açıktır. Ayrıca anket katılımcılarının büyük çoğunluğunu üye olmayan kişilerin oluşturması nedeniyle, üye geri bildirimlerine ilişkin daha az veri toplanabilmiştir. Bu durum, EGED’e üye olan kişilerin ankette yer alan maddelere dair düşünceleri konusunda yeterince veri toplanamamasına neden olmuştur.
EGED çalışmalarını bugüne kadar üye ve takipçilerinden aldığı geri bildirimlerle kurgulamış, değişimin ancak ve ancak birlikte gerçekleşeceği mottosuyla hareket etmiştir. Bu anket ile de geri bildirimleri bütüncül ve detaylı olarak elde ederek güçlü ve geliştirmesi gereken yanlarını birlikte değerlendirme fırsatı bulmuştur. Her bir geri bildirimin, belirlenecek hedeflere ve izlenecek yola dair ışık tutacağı düşünülmektedir.